Codi T-1935 de l'ARC da Generalitat de Catalunya

BLIPVERT é transportista autorizado de residuos e conta con máis de 15 anos de experiencia no mundo da reciclaxe. Isto permíte ofrecer un servizo especializado de reciclaxe, que en estreita colaboración co cliente, apórtalle un profundo coñecemento sobre a composición dos materiais a reciclar, a porcentaxe previsto de revalorización, as posibilidades de reciclado e unha garantía sobre o destino e adecuado tratamento de todos os materiais. O servizo complétase coa elaboración da información e dos certificados de tratamento correspondentes válidos para auditorías ISO 14001.

Proceso de reciclaxe dos CDS e DVDs

O proceso de reciclaxe de CDS e DVDs é relativamente sinxelo. En primeiro lugar unha trituradora rompe o policarbonato do CD ou DVD.  A continuación un proceso de lavado logra destintar o plástico e extraer os restos de etiquetas, ademais da capa metálica, residuo de aluminio ou prata que conteñen. Unha vez limpo o policarbonato sécase volteándoo nun silo e deseguida envíase á máquina extrusora para a súa reciclaxe mecánica. O proceso consiste en quentar o policarbonato ata o seu punto de fusión para que adopte a forma dun fío continúo que logo se enfría e córtase á medida dunha lentella. Este é o proceso de granceado que permite novamente a utilización do policarbonato como materia prima. Empregando este método é posible recuperar 13 gramos de policarbonato dun CD orixinal que pesa 15 gramos, un 90 por cento. O policarbonato é un material de gran transparencia e resistencia mecánica ao impacto. A masa resultante, chamada granza é utilizada como materia prima por diversas industrias para fabricar lentes, carcasas de material ofimático, teléfonos, mandos a distancia e utilidades diversas para o sector da automoción como faros, manillas e salpicaderos de coches.

De que material está fabricado un cd ou dvd?

Actualmente, os CDS e DVDs están fabricados de materiais sintéticos, na súa maioría dun plástico: o policarbonato. Este plástico é imprescindible porque precísase un soporte que teña unha calidade óptica moi alta para o lector láser. De feito, o policarbonato utilízase tamén para fabricar as lentes de moitas das cámaras dixitais. Para fabricar un CD utilízanse uns 16 gr. de policarbonato, material que supón un 50 % do custo industrial da fabricación do disco (material que incrementa o seu prezo conforme faino o prezo do cru). Os principais fabricantes de policarbonato son: Bayer, Xeral electric (a division de química) e Dow Chemical. Ademais desta calidade plástica do policarbonato os discos deben incorporar aluminio, laca e colorantes, materiais todos eles que non son biodegradables. A súa produción xera lixo, consume enerxía e é contaminante, de aí que hoxe a súa reciclaxe sexa fundemental polo seu elevado impacto medioambiental.
Todos os CDS grabables conteñen colorantes, imprescindibles para poder gravar a información. Nos CDS pregravados, o policarbonato utilizado xa contén as información codificada. Os colorantes habituais son a: Cianina (azul), segundo unha patente a filial química de Sony, empresa que inventou o CD. Como vantaxe ten que é moi sensible á radiación ultravioleta. Sen embargo, o máis utilizado é a Oftalocianina (verde) inventado por CIBA que é o máis estendido no mercado dado que é máis estable. Finalmente, tamén obtéñense bos resultados co Azo ou metal-azo (azulado) inventado por Mitsubishi, pero que de momento resulta máis caro aínda que dá unha maior fiabilidade.

Nun CD pregravado os "buracos" que servirán para codificar a información, ou sexa 0 e 1, esta información, xa está no propio plástico. En cambio nun CD gravable, hai unha capa intermedia fotosensible, un pigmento "dye coating". O van do láser reacciona a esa lonxitude de onda e "queima" o pigmento, fai os buracos sobre esa capa de pigmento. Os DVDs son simplemente dous discos pegados e unidos por un cordón de cola no seu perímetro, e só a capa é diferente.

Características principais dun CD
Os CD están compostos por un 99% de policarbonato, que é un plástico de gama alta, e unha pequena capa de pintura. O policarbonato non é un residuo tóxico senón que é inerte, pero tamén é materia prima potencialmente reciclable.

Diámetro do disco: 120 mm.
Abertura no centro: 15 mm.
Material: Policarbonato.
Espesura: 1.2 mm.
Láser para lectura: Arseniuro de galio.
Gravación: en forma de "pits ou marcas".
Duración: 74 minutos.

A fabricación dun CD paso a paso

O policarbonato en gran colócase nunha máquina para quitarlle a humidade e deseguida quéntase a 300 ºC para que se licue. Unha máquina inxectora permitirá darlle a forma circular para despois deixalo arrefriar. Troquélase o centro do disco e  recircúlse o policarbonato sobrante. O seguinte paso é o cooler, onde repousan os discos xa formados durante 20 minutos que xa conteñen o track ou camiño onde poderase gravar a información. Logo,  para os gravables dáselles o tinte ou dye coating (no CD pregravado a información xa se puxo na matriz da inxectora do policarbonato). Este proceso realízase nunha máquina onde se mestúra o pigmento fotosensible en po, habitualmente a oftalocianina (verde) disolta en dibutil éter ou similar (uns 100 ml de disolución por disco aínda que só a metade será activo e o resto  recircularase). Neste momento os CD pasan un control de calidade pois a homogeneización do pigmento é un factor clave para a funcionalidade do CD. Os que se detectan con imperfeccións retíranse. Unha vez se teña pigmentado o policarbonato, non pode reempregarse no mesmo proceso. Os CD que pasan o control de calidade  imprímeselles un código preto do furado central. Finalmente, vólvese a quentar o CD (esta vez a 60 ºC durante 20 minutos) para que se evapore o disolvente que se recuperará novamente. O metalizado é imprescindible para conseguir unha capa reflectante que lle permíta ao láser ler a información; nos CD pregravados faise cun filme de aluminio, que nos gravables ou regravables é de prata pois  precísase maior reflexión para poder atravesar as capas onde se sitúa a información. Unha laca acrílica será a protección básica para evitar que se "perda" o pigmento e o metalizado, e que se deteriore o pigmento pola radiación UV. O serigrafiado final segundo as especificacións de cada cliente faise con pigmentos orgánicos (uns 10 ml por disco) que se secan cunha lámpada ultravioleta. Desta forma quedan listos para ser empaquetados en caixas individuais ou bobinas.

Diferencias entre as gravacións CDS e DVDs comerciais e domésticas

Gravación de copias comerciais: Os CD-Audio comerciais grávanse nun proceso de 2 etapas: A primeira etapa consiste na gravación dun disco mestre que se realiza sobre un disco de vidro pulido cuberto cunha fina lámina de material fotosensible. Un raio láser de alta potencia vaporiza pequenas partes do material que recubre o vidro deixando unhas marcas. Logo atácase o disco químicamente, e onde quedarán fixadas as marcas, prodúcense pequenos ocos: os pozos ('pits' en inglés) e os vals ('lands'). A segunda etapa consiste na gravación do disco estampador que estampa as copias comerciais calcando as protuberancias do disco mestre.

Gravación óptica: As gravadoras de CD (que non se usan para gravar discos comerciais, é dicir, as que temos nos nosos ordenadores) seguen un proceso diferente, onde o disco non é atacado quimicamente nen  se requíren  dous  procesos, senón que se segue un único proceso de gravación óptica dixital. O disco compacto é un disco de 1'2 mm de canto cuberto dunha capa de aluminio reflectante e cunha base de policarbonato. Sobre esta superficie actuará un raio láser e gravará os ocos. Unha vez rexistrada a información, ésta é protexida mediante unha nova capa acrílica formada por lacas e plásticos que intentan evitar que as marcas (pits e lands) se borren (énchense os ocos) ou que se creen novos ocos. Durante a gravación, un infravermello emite un raio láser para un espello situado no cabezal, e a luz reflectida no espello atravesa unha lente e queda enfocada nun punto sobre a base de policarbonato. Así vai gravando ocos que contrastarán coas zonas onde non hai ocos. Os puntos (tanto 'lands' como 'pits') teñen un largo de 0'6 micras de profundidade. Os lands e pits configuran unha especie de código Morse que será reinterpretado na fase de reprodución durante a conversión D/A. Estes ocos vanse gravando nunha única espiral (na que se poden chegar a integrar 99 pistas, tendo a separación entre as pistas un largo de 1'6 micras). A espiral comeza no interior do disco (próxima ao centro), e finaliza na parte externa.

Proceso de reprodución dun CD

A lectura óptica é relativamente sinxela. Durante a reprodución, cando o raio láser incide sobre a capa de aluminio reflectante, no oco (val) é reflectida, dispersada e reencamiñada mediante unha serie de lentes e espellos para un fotodiodo receptor. Este fotodiodo é capaz de interpretar o sinal dixital. Isto débese a que a luz que chega ao oco (val) é reflectida e vai desfasada medio período con respecto á que vén do saínte (land), que é dispersada. Isto permite ao fotodiodo converter a información óptica ao código binario: Dáse o valor 0 tanto á sucesión de saíntes ('lands'), como á sucesión de non saíntes ('pits'). Dáse o valor 1 se se produce un troco de superficie no sentido que sexa: tanto 'pit' - 'land', como 'land' – 'pit'. Unha vez interpretada o sinal dixital, envíaa a un conversor D/A (tamén chamado DAC) (dixital-analóxico) que transforma o sinal dixital en sinal eléctrica (analóxica). Este sinal de saída será enviada aos equipos que teñan que amplificala,  ou convertela novamente en presión sonora para poder oíla. O segredo para a alta capacidade nunha superficie igual á dos CDS é que Os pits dos datos nun DVD están separadas 0'74µm fronte aos 1'6 µm (micrones) dun CD, así mesmo as pistas xúntanse pasando dos 0'83µm aos 0'4µm ou 0'44µm dun DVD. Para ler estes pits máis pequenos e pistas máis xuntas, DVD emprega un láser vermello cunha lonxitude de onda de entre 635 e 650 nanómetros; as unidades de CD-ROM usan un láser infravermello de 780 nanómetros. Todo iso dá lugar á posibilidade de facer ata 4 veces máis marcas que nun CD, é dicir, a maior densidade de datos, ou o que é o mesmo, maior capacidade. Outra vantaxe dos DVD é que poden almacenar información en ambas caras do disco e ademais cada cara pode ter duas capas co que se multiplica por catro a xa de por sí, gran capacidade deste dispositivo.

Reutilización, alternativas e troco de hábitos na utilización de discos compactos

Os CDS e DVDs que deixaron de ter interese poden ser intercambiados nalgunhas tendas de segunda man. Tamén poden ser doados a bibliotecas e organizacións non gobernamentais. De todos xeitos, o interesante sería que valorásemos o interese por un determinado material audiovisual antes de adquirir un DVD ou CD. No caso da música existe a posibilidade de utilizar as descargas de cancións  da rede de internet e gravala en formato MP3 nun iPod ou similar. No caso das películas, un videoclub podería ser unha boa alternativa: adquirir películas se simplemente son para visualizar unha vez. Algunhas bibliotecas públicas xa incorporan a posibilidade de prestar películas en DVD's e música en CD's.

Un bo método para non caracterizar os CDS, é utilizar CDS regravables. Os CDS regravables permiten prolongar a súa vida útil, entrando e sacando datos todas as veces que sexa necesario. Os datos antigos poden ser borrados e o CD pode ser utilizado outra vez.
 

Tamén pódense empregar para outros usos, por exemplo decorativos. Sen embargo, isto non fai senón atrasar durante un tempo a chegada dos CDS aos vertedoiros.

Sen embargo, na actualidade hai outros xeitos diferentes de gardar datos de forma temporal, referímonos aos lápices ou sticks de memoria USB. Con eles é posible almacenar as informacións actualizadas moitas veces sen producir lixo. Hoxe dispoñemos pois da tecnoloxía para só usar CDS só se é realmente necesario. No caso dos DVDs regrabables, o problema é similar. A parte da problemática ambiental sería aconsellable valorar se pode almacenarse temporalmente nun disco duro, cando se trátase de información temporal.

¿Sabías que…

CD son as iniciais de Compact Disc e DVD as de Dixital Versatil Disc.

No noso pais existen 3 empresas que fabrican CDS situadas en Barcelona, Zaragoza, Bilbao. En Barcelona, sitúase unha das máis importantes do país e producen uns 2,5 millóns de discos ao mes, noutras palabras, 1 disco cada 1,7 segundos.

A multinacional xaponesa Sanyo desenvolveu un CD biodegradable, que utiliza como materia prima o millo. O novo disco recibiu o nome “MildDisc”. O CD e a súa caixa están feitos por completo de amidón derivado da resina de millo (acedo poliláctico), que se converte en auga e dióxido de carbono despois de 50 anos, unha alternativa que reduce considerabelmente o impacto medioambiental deste tipo de produtos. A impresión de cubertas, a cobertura e as materiais reflectantes son os mesmos que os usados para producir CDS convencionais, aínda que estes materiais representan tan só entre o 1 e o 3% do “MildDisc”.  Especúlase  que a demanda dos “MildDiscs” podería acadar os 10.000 millóns de unidades anuais, sen embargo, polo momento a súa comercialización é de pura imaxe e só en Xapón. Aínda que na fabricación deste novo CD utilízase uns 85 grans por cada CD, ou sexa unha soa espiga de millo por cada 10 unidades, argumentan que non é rendible para a súa venda fóra de Xapón. Iso, se os técnicos de Sanyo estiman que satisfacer a demanda esperada (de momento, puro lavado de imaxe) requiría o 0,1 por cento do cultivo anual mundial deste cereal
Entre 1983 e 2002 vendéronse 26.000 millóns de CDS en todo o mundo.
Outras dúas multinacionais desenvolveron un novo produto chamando Blu-ray Disc (BD-ROM), que xa se expón como o substituto do DVD de policarbonato actual, que consiste nun disco de 12 cm como os tradicionais de CD, pero feito a base de papel. Sen dúbida, unha alternativa moito menos impactante que a dos discos de policarbonato, especialmente, no momento da súa reciclaxe. A clave deste novo disco é o tipo de láser utilizado para ler e escribir desde e para o disco. Os lectores de CDS ou DVDs convencionais utilizan un láser vermello, mentres que esta nova tecnoloxía  valeráse dun azul-violeta para a transferencia de datos. Un láser moito máis preciso, que non necesita que os discos sexan tan grosos como os actuais para almacenar a información. Unha única capa de papel pode almacenar máis de 25 Xb de información o que corresponde, por exemplo, a dúas horas de vídeo de alta definición ou trece horas de vídeo de definición estándar. Unha vantaxe extra do BD ROM ou disco de papel Blu-ray, é que poden ser facilmente destruídos cunha tesoira ou unha navalla, unha medida de seguridade ideal para as compañías interesadas en que a súa información non chegue a mans estrañas. O Blu-ray xa comercialízase actualmente en varias marcas, en Xapón e Corea do Sur con equipos DVD gravadores de diversos fabricantes. Calcúlase que o disco BD ROM terá un durabilidad de entre 10 e 15 anos.
Aproximadamente 100.000 CDS quedan obsoletos cada mes e van aos vertedoiros e incineradoras porque simplemente, os datos que contiñan deixan de ser útiles porqué caducaron.